Khảo sát Tư duy Hệ thống — Công ty Sản xuất Lưới Lập Thành

Vấn đề: khi lý thuyết cần được kiểm chứng bằng một doanh nghiệp thật

Theo yêu cầu môn học, nhóm thực hiện khảo sát trực tiếp một doanh nghiệp sản xuất thực tế nhằm áp dụng Systems Thinking để phân tích hoạt động vận hành. Nhóm lựa chọn Công ty TNHH MTV Sản xuất Lưới Lập Thành tại thành phố Cà Mau, chuyên sản xuất lưới cào phục vụ ngành khai thác thủy sản. Đây không phải một bài tập mô phỏng — nhóm đã trực tiếp đến doanh nghiệp, phỏng vấn chủ doanh nghiệp, quan sát toàn bộ dây chuyền sản xuất và thu thập dữ liệu thực tế phục vụ phân tích.

Doanh nghiệp đang đối mặt với nhiều vấn đề trong vận hành: điều kiện làm việc của công nhân còn nhiều hạn chế, thiếu nhân sự có tay nghề, quy trình sản xuất còn phụ thuộc nhiều vào thao tác thủ công, sản phẩm chưa tạo được sự khác biệt rõ rệt trên thị trường, và hoạt động sản xuất nhựa tạo ra những thách thức về môi trường. Các yếu tố này có mối liên hệ chặt chẽ, tạo ra tác động dây chuyền đến hiệu quả sản xuất và năng lực cạnh tranh — chính là bài toán phù hợp để áp dụng tư duy hệ thống thay vì nhìn từng vấn đề tách rời.

Vai trò: Team Leader, từ lập kế hoạch khảo sát đến phân tích hệ thống

Là Leader của nhóm, tham gia từ giai đoạn lập kế hoạch khảo sát đến hoàn thiện đồ án:

• Lập kế hoạch nghiên cứu và khảo sát
• Brainstorm bộ câu hỏi phỏng vấn trước khi xuống doanh nghiệp
• Trực tiếp phỏng vấn chủ doanh nghiệp
• Quan sát và ghi nhận quy trình sản xuất thực tế, quay video và chụp ảnh trong quá trình khảo sát
• Phân tích lịch sử hình thành, quy mô và cấu trúc của hệ thống
• Phân tích các thành phần, mối quan hệ và quy trình vận hành
• Xây dựng các mô hình Systems Thinking và Feedback Loop
• Phân tích trở ngại, nguyên nhân gốc rễ và tính động của hệ thống
• Đánh giá, ưu tiên các vấn đề và đề xuất giải pháp
• Biên soạn phần lớn nội dung báo cáo, chỉnh sửa định dạng tài liệu và thiết kế PowerPoint

Quá trình: từ quan sát thực địa đến mô hình hóa hệ thống

Phương pháp nghiên cứu đi theo đúng tinh thần Systems Thinking — không chỉ thu thập thông tin mà còn tìm hiểu mối quan hệ động giữa các yếu tố:

1. Xác định doanh nghiệp khảo sát phù hợp với phạm vi môn học
2. Brainstorm và xây dựng bộ câu hỏi phỏng vấn
3. Khảo sát thực địa tại doanh nghiệp, phỏng vấn chủ doanh nghiệp
4. Quan sát toàn bộ dây chuyền sản xuất từ nguyên liệu đầu vào, kéo sợi, đan lưới, kiểm tra chất lượng đến đóng gói thành phẩm
5. Ghi nhận dữ liệu và hình ảnh thực tế
6. Phân tích hệ thống theo phương pháp Systems Thinking, xây dựng các mô hình Reinforcing Loop, Balancing Loop, Limit of Growth, Shifting the Burden
7. Xác định và ưu tiên các vấn đề cốt lõi
8. Đề xuất giải pháp cải tiến và tham khảo ý kiến chuyên gia để đánh giá tính khả thi

Kết quả đạt được

• Hoàn thành khảo sát thực tế tại doanh nghiệp, mô hình hóa toàn bộ hệ thống sản xuất lưới cào
• Xác định các nhóm vấn đề chính liên quan đến con người, quy trình, thị trường và môi trường
• Phân tích mối quan hệ giữa các vấn đề thông qua Feedback Loop
• Đề xuất nhiều giải pháp cải thiện môi trường làm việc, quy trình sản xuất, phát triển sản phẩm và tính bền vững của doanh nghiệp
• Đánh giá sơ bộ tính khả thi của từng giải pháp thông qua ý kiến chuyên gia

Điều tự hào nhất

Đây là một trong những đồ án dành nhiều tâm huyết nhất trong suốt quá trình học đại học. Điều nhớ nhất không phải là việc hoàn thành báo cáo, mà là lần đầu tiên được trực tiếp khảo sát một doanh nghiệp sản xuất thực tế — quan sát toàn bộ dây chuyền từ nguyên liệu đầu vào đến thành phẩm. Trải nghiệm này giúp nhận ra rằng một vấn đề tưởng chừng nhỏ, chẳng hạn như thiếu nhân sự có kinh nghiệm hoặc điều kiện làm việc chưa phù hợp, có thể tạo ra ảnh hưởng dây chuyền đến toàn bộ hệ thống sản xuất. Đó cũng là lần đầu tiên hiểu rõ giá trị thật của tư duy hệ thống trong việc phân tích doanh nghiệp, thay vì chỉ nhìn từng vấn đề riêng lẻ.

Bài học lớn nhất

Project dạy được cách chuẩn bị và thực hiện một buổi khảo sát doanh nghiệp, kỹ năng phỏng vấn Stakeholder để thu thập thông tin, cách quan sát và mô hình hóa quy trình nghiệp vụ thực tế. Quan trọng hơn cả, đây là lần đầu thực hành tư duy phân tích nguyên nhân gốc rễ thay vì chỉ xử lý triệu chứng — và hiểu rõ hơn mối quan hệ giữa con người, quy trình, công nghệ và môi trường trong một hệ thống sản xuất. Vai trò Leader cũng rèn được kỹ năng phân chia công việc và tổng hợp kết quả nghiên cứu từ nhiều nguồn khác nhau.

Hạn chế

Thời gian khảo sát tại doanh nghiệp chỉ diễn ra trong một ngày nên chưa thể quan sát sự thay đổi của hệ thống theo thời gian. Một số dữ liệu nội bộ của doanh nghiệp không thể tiếp cận do tính bảo mật. Các giải pháp mới dừng ở mức đề xuất và đánh giá sơ bộ, chưa có điều kiện triển khai thực tế.

Nếu làm lại

• Thiết kế bộ câu hỏi khảo sát theo hướng bán cấu trúc để khai thác thông tin sâu hơn
• Thu thập thêm dữ liệu định lượng như năng suất, thời gian chu kỳ, tỷ lệ lỗi và chi phí vận hành
• Mô hình hóa quy trình bằng BPMN hoặc Value Stream Mapping
• Kết hợp phân tích dữ liệu với quan sát thực địa để lượng hóa các vấn đề thay vì chỉ phân tích định tính
• Xây dựng Dashboard trực quan nhằm hỗ trợ doanh nghiệp theo dõi các chỉ số vận hành quan trọng
• Theo dõi doanh nghiệp trong nhiều thời điểm để đánh giá tác động của các giải pháp sau khi áp dụng